30 november 2011

Aquatech Innovation Award voor Visveilige axiaalpomp

De Aquatech Innovation Award 2011 is toegekend aan Pentair Nijhuis voor de visvriendelijke axiaalpomp .  De bekroonde visvriendelijke gemaalpomp werd door Pentair Nijhuis ontwikkeld in samenwerking met Gerard Manshanden. Deze onderscheiding werd tijdens de Aquatech beurs toegekend omdat het volgens de jury het meest innovatieve product voor de waterbranche is. Onderaan de productpagina van de Visveilige axiaalpomp is het volledige juryrapport te vinden.

Mooi nieuws voor de visstand

Een groot probleem rond bestaande pompen in gemalen is de vis die terecht komt in de pompen. De meeste pompen zoals die nu in bedrijf zijn, zijn niet in staat vis onbeschadigd nar een groeter hoogte te transporten. Voor de visstand is dat zeer nadelig. Niet alleen overleven die vissen dat niet, ze kunnen ook nooit hoge gelegen paaigronden bereiken waardoor de voortplanting in gevaar komt. Het verhaal van de aal is bekend; deze legt enorme afstanden af om zich voort te planten. Het is natuurlijk gedrag dat hoort bij de levenscyclus. Te vaak eindigt dat in de pompen die op het Europese vastland in rivieren en polders staan opgesteld. ‘Je moet de vis kennen en weten hoe deze zich gedraagt. Alleen zo kun je oplossingen bedenken voor de verplaatsing van vissen die afdoende zijn en de vis maximaal sparen. Als oud-beroepsvisser weet ik wat vissen doen en helaas ook hoeveel vis er gewoon vermaald wordt in de gemalen.’ Aan het woord is Gerard Manshanden, eigenaar-directeur van Fishflow Innovations. Hij ontwikkelde in samenwerking met Pentair Nijhuis de bekroonde visvriendelijke gemaalpomp. ‘Het probleem is bij de waterschappen al lang bekend. Elk jaar worden er tienduizenden vissen in stukken gehakt door pompen die daar niet op berekend zijn. Vanuit een contact met Witteveen+Bos  is toen het plan gerezen om daar nu een daadwerkelijke oplossing voor te zoeken. In het verleden hebben we met Fishflow Innovations al verschillende oplossingen ontwikkeld zoals vistrappen en visgeleidingsystemen. Voor dit project hebben we de samenwerking gezocht met Nijhuis Pompen in Winterswijk. Met succes, want het resultaat is echt fantastisch.’

Resultaat

Wat is dan het resultaat van deze pomp? Uit proeven die op verschillende plaatsen in de Nederlandse wateren zijn gehouden, is gebleken dat de pomp maar liefst 100% van de paling onbeschadigd doorlaat. Geschubde vis, die moeilijker dit soort pompen passeert, overleeft het voor 97% zonder enige beschadiging. Een fantastisch resultaat dat ook verklaart waarom deze pomp met een award bekroond is. Intussen heeft NIjhuis Pompen al een patent gevestigd op deze pomp. Maar wat is er technisch aan gedaan waardoor deze pomp vissen maximaal doorlaat? Het antwoord daarop moet gezocht worden in de vorm van de schoepen. Gerard Manshanden: ‘We hebben een propeller ontwikkeld waarvan de schoepen taps toelopen tot op de wanden van de buis. Daardoor ontstaan er extra veel ruimte voor de vissen om te passeren. De vis gaat met het water mee naar het midden waar er ruimte is zodat de vis geen schoepen zal raken. Ook loopt de druk in de buis relatief langzaam op. Dat komt door de grote lengte van de schoepen. Het nadeel van traditionele pompen is de snel oplopende waterdruk; die is slecht voor de zwemblaas van de vis. Dat nadeel vervalt nu. Aan ander voordeel van de grote schoepen is dat deze pomp minder last heeft van drijfvuil dat nu niet meer zo makkelijk verstopt raakt. Qua constructie is de pomp afwijkend doordat er geen pomphuis is. Het pomphuis is ook een van de oorzaken waardoor de vis beschadigd wordt. In plaats van het pomphuis heeft pomp een buis met daarin een rotor met propeller. Minstens zo belangrijk aan deze pomp is dat hij heel stil is. Het voordeel daarvan is dat vissen niet worden afgeschrikt door lawaai. De vistrek kan dus gewoon doorgaan. De pomp veroorzaakt nauwelijks trillingen. En dat is weer goed voor de levensduur van de pomp.’

 Marktpotentieel

De belangstelling voor de visvriendelijke pomp is enorm. Tijdens de Aquatech was er al bezoek door een delegatie van Rijkswaterstaat, Tweede Kamerleden en verenigingen van sportvissers. Leden van deze delegatie waren bijzonder onder de indruk van de prestaties van deze pomp en gaven aan dat ze de pressie op verantwoordelijk minister zullen opvoeren om versneld over te gaan op plaatsing van dit soort pompen. Met steun vanuit de regelgeving zoals de Europese Kaderrichtlijn Water, het Europese beschermingsplan voor de paling en de Europese Habitatrichtlijn moet het haalbaar zijn om de besturen van de waterschappen zover te krijgen dat ze overgaan op visvriendelijke pompen. Robert Schuuring hierover: ‘Wij starten binnenkort met een offensief om de markt te veroveren in Noord-West Europa en de Verenigde Staten. Ook in Nederland zijn er veel projecten waar dit type pomp perfect past. Wij weten zeker dat deze pomp een doorbraak betekent en verwachten hier heel succes mee te boeken.’

Tekst: Bart Driessen, PompNL